Dolar 32,2592
Euro 34,9899
Altın 2.416,98
BİST 10.165,52
Adana Adıyaman Afyon Ağrı Aksaray Amasya Ankara Antalya Ardahan Artvin Aydın Balıkesir Bartın Batman Bayburt Bilecik Bingöl Bitlis Bolu Burdur Bursa Çanakkale Çankırı Çorum Denizli Diyarbakır Düzce Edirne Elazığ Erzincan Erzurum Eskişehir Gaziantep Giresun Gümüşhane Hakkari Hatay Iğdır Isparta İstanbul İzmir K.Maraş Karabük Karaman Kars Kastamonu Kayseri Kırıkkale Kırklareli Kırşehir Kilis Kocaeli Konya Kütahya Malatya Manisa Mardin Mersin Muğla Muş Nevşehir Niğde Ordu Osmaniye Rize Sakarya Samsun Siirt Sinop Sivas Şanlıurfa Şırnak Tekirdağ Tokat Trabzon Tunceli Uşak Van Yalova Yozgat Zonguldak
İstanbul 32 °C
Parçalı Bulutlu

Osmanlı Arşiv Belgelerine göre Amele Taburları (1914-1918)

26.12.2022
344
A+
A-
Osmanlı Arşiv Belgelerine göre Amele Taburları (1914-1918)

ÖZET
Amele Taburları diyebileceğimiz geri hizmet birlikleri dünyadaki her orduda olduğu gibi Osmanlı Ordusu’nda da yer almıştır. Yol, köprü yapımı gibi lojistik hizmetleri yerine getiren bu askeri sınıfta gayri müslimlerin muvazzaf asker olarak istihdamı, Tersane-i Amire’de 1850’li yıllara kadar gitmektedir. I.Dünya Savaşı’nın patlak vermesine kadar madenler dâhil çeşitli işlerde çalıştırılan bu asker işçilerin etnik dağılımında, savaşın başlamasıyla beraber gayri müslimlerin ağırlığı hissedilmiştir. Tanzimat Fermanı’ndan itibaren gayri müslim vatandaşlarını da ordu saflarına dâhil etmek isteyen Osmanlı Devleti, gerek stratejik gerekse de gayri Müslimlerin isteksiz oluşu gibi sebeplerle, 1908’e kadar bu emelini uygulama safhasına sokmamıştır. Balkan Savaşları’nda gayri müslim vatandaşlarının hizmetlerini gördüğü kadar ihanetlerine de tanık olan Babıâli, I.Dünya Savaşı’nın başlamasıyla ordudaki tüm gayrimüslimleri silahtan arındırarak onları Amele Taburlarına -işçi taburları- göndermeye karar vermiştir. Babıâli’nin bu kararı almasındaki ana etken hiç kuşkusuz Balkan Savaşları’ndaki acı tecrübelerle beraber, büyük savaşın hemen başındaki Osmanlı Ordu saflarında bulunan bazı Ermenilerin Rus Ordusu tarafına gönüllü olarak geçmeleriydi. Günümüzde dahi Ermeni sorununda dünya kamuoyunu meşgul eden Babıâli’ninbu kararıyla, Osmanlı gayri müslimleri yol yapım çalışmalarından, zirai faaliyetlere, demiryollarından fabrikalara kadar birçok geri hizmet alanında, yaşlı müslüman erlerle beraber istihdam edilmişlerdir. Elbette ki, yüzyıllardır ticaret, zanaatla iştigal eden gayrimüslimlere, bu alanlarda hizmet etmek ağır gelmiş ve Amele Taburlarında savaşın başlangıcından sonuna kadar çeşitli firar hadiseleri müşahede edilmiştir. Mondros Ateşkes Antlaşmasıyla diğer muharip sınıflarla beraber terhis edilen gayrimüslim askerler milli mücadele sırasında da bir süre amele sıfatıyla istihdam edilmişlerdir.

MUTLU, Cengiz, Osmanlı Arşiv Belgelerine göre Amele Taburları (1914-1918), İstanbul: Marmara Üniversitesi, Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü, Basılmış Yüksek Lisans Tezi, 2006; İstanbul: IQ Kültür Sanat Yayıncılık, 2007, Danışman: Y.DOÇ.DR. BÜLENT BAKAR

BİR YORUM YAZIN

ZİYARETÇİ YORUMLARI - 0 YORUM

Henüz yorum yapılmamış.